Devir
– Steve McCurry: The Haunted Eye
“Çırçır dairesi”nin çürük merdivenlerini çıktılar. Pamuğun kuru kabuğuyla tohumundan ayrıldığı yerdi burası. Üç arkadaş şimdiye kadar hiç görmedikleri sert şakırtılı, pamuk tozları uçuşan bir hava içine girince sanki çarpılarak ürktüler. Burada hemen her şey sarsılıp sallanıyor, dönüyordu. Tahtaları kararmış basık çatıdan sarkan toz salkımları arasında ufacık ampuller sarı sarı yanıyor, yanlarındaki volanların kuvvetli sarsıntılarla çalıştırdığı çırçır makinelerinden şiddetli sesler çıkıyor, toz salkımları, tozlu duvarlar, döşeme tahtaları, havada uçuşan tozlar sarsılıyordu.
***
“Bacağı kopan adam nerde?” Patoz ustası alabildiğine soğukkanlı, ileri çıktı:
“Bacağı kopan adam kan kaybettiğinden öldü,” dedi.
“Sebep de bu adamdır!”
Küçük ağa yaygarayı bastı:
“Yalaaan, yalan söylüyor. Bana iftira ediyor. Ondan da davacıyım. Irgadı kışkırtan, arabamı az daha parçalatacak olan odur.” — Orhan Kemal, Bereketli Topraklar Üzerinde
***
Her yazar yoksullar arasında dolaşırken kendi yoksullarını yaratır. Orhan Kemal kendi yoksullarını o yılların “fakir ama haysiyetli” imgesini parçalayarak haysiyet jandarmasının neden hep yoksul mahallerde nöbet tuttuğunu sorgulayarak yaratmıştı. Edebiyata duyduğu sağlam inancın içinde, fabrikalardan yükselecek geleceğe duyduğu inanç kıpırdar. (…) Birbirine kazık atan âdem babaları, “haysiyet yenir mi içilir mi?” diye soran yoksul insanları, o inanç sayesinde “bir şefkat şemsiyesinin” altında toplayabilmişti Orhan Kemal. — Nurdan Gürbilek, Örme Biçimleri
— Aslıhan Atalar